X
تبلیغات
آموزش علوم تجربی - دانستنیهایی درباره آتشفشانهای معروف دنیا به منظور استفاده آموزگاران کلاس پنجم

آموزش علوم تجربی

این وبلاگ جهت ارائه اطلاعات در زمینه علوم تجربی دوره ابتدایی ایجاد شده است

دانستنیهایی درباره آتشفشانهای معروف دنیا به منظور استفاده آموزگاران کلاس پنجم

اقسام آتشفشان‌ها

1-آتشفشان‌های نقطه‌ای که مواد گداخته از یک محل بیرون می‌آید (آتشفشان نوع مرکزی).
2-آتشفشان‌های شکافی یا خطی که فوران آن در امتداد یک شکاف صورت می‌گیرد.

انواع آتشفشان‌های نقطه‌ای عبارتند از: 1-آتشفشان‌های نوع هاوایی یا سپری   2-آتشفشان‌های نوع استرومبولی  3-آتشفشان‌های پرکابی 4-آتشفشان‌های نوع پله 

 5-آتشفشان‌های نوع ولکانو        انواع آتشفشان‌های شکافی یا خطی عبارتند از:  1-فوران‌های خطی غیر انفجاری  2-فوران‌های خطی انفجاری

علت ایجاد آتشفشان :                                                                                               

 مواد موجود در ماگما به علت حرارت زیادی که دارند گداخته اند و می خواهند بصورت مذاب درآیند که در این صورت به حجم آن ها افزوده خواهد شد ولی پوسته زمین به علت جامد بودن مانع از این افزایش حجم می شود بنابراین این مواد بر پوسته زمین فشار وارد می کنندو در واقع جدالی بین ماگما و پوسته زمین وجود دارد که این فشار ها باعث ایجاد زلزله، گسل و عمل آتشفشان می شوند.

وقایع آتشفشانی معروف:

 در ایتالیا کوه وزوویوس در 79 میلادی آتشفشانی کرد و شهر بمبئی در زیر مواد آتشفشانی این کوه مدفون شد.
در شمال سیسیل در جزایر لیپاری کوه استرومبولی در 1956 آتشفشانی کرد، این کوه 926 متر ارتفاع داشته و به چراغ دریائی مدیترانه معروف است.
در جزیره ایسلند بیش از 25 اتشفشان فعال وجود دارد، آتشفشان اسک جا بزرگ ترین و فعال ترین آن ها می باشد.
در جزایر کومور (جنوب شرقی آفریقا) آتشفشان فعال کاراتا وجود دارد (2550 متر) آخرین انفجار بزرگ آن در 1904 بوده است.
در جزیره رئو نیون در شرق ما داگاسکار (جنوب شرقی آفریقا) نیز آتشفشان فعال پپتون دولافرنرز وجود دارد.
در جزایر کوریل (بین ژاپن و روسیه) 13 آتشفشان فعال وجود دارد که تعدادی از آن ها در زیر دریا می باشد.
در ژاپن حداقل 34 مخرج آتشفشانی وجود دارد (مثلا فوجی یاما در جنوب غربی توکیو به ارتفاع 3776 متر که به کوه مقدس معروف است.)
در جزایر فیلیپین بیش از یکصد مرکز انفجار وجود داردکه مهم ترین آن ها هیبوک هیوک در جزیره کامی گونتن است.
در هاوایی نیز آتشفشان های فعال وجود دارند مانند مالونالوا (4170 متر) که بیش از آتشفشان های مهم لاو مواد آتشفشانی از آن خارج می شود.
در جزایر سوماترا و جاوه اندونزی نیز آتشفشان های زیادی وجود دارند که معروف ترین آن ها کوه کراکانوا می باشد.
در گواتمالا نیز کوه های سانتا ماریا تنانگو (خطرناک ترین اتشفشان آمریکای مرکزی) از آتشفشان های فعال می باشد.
در السالوا کوه انرالکو که در 1956 آتشفشانی کرد به چراغ دریایی معروف است.
در شیلی و آرژانتین بیش از 25 آتشفشان فعال و نیمه فعال وجود دارند که در خلال سال های 1948- 1960 بسیار فعال بوده اند.

بزرگ ترین مجموعه آتشفشان های معروف جهان در اندونزی قرار دارد (167 کوه(
بلند ترین کوه آتشفشان فعال جهان، کوه آنتو فالا در آرژانتین است(6450 متر(
بلند ترین کوه آتشفشان خاموش جهان کوه آکونگاگوا در آرژانتین است(6960 متر(
طویل ترین جریان مذاب آتشفشانی بر اثر انفجار کوه لکی در ایسلند بوده(به طول 70 کیلومتر(
بزرگ ترین دهانه آتشفشان دنیا متعلق به قله کالدرا از کوه آسو در جزیره کیوشو ژاپن با 5/27 کیلومتر عرض- قله آتشفشان نگرونگرو نیز در شمال تانزانیا 20 کیلومتر عرض دارد.
بزرگ ترین انفجار آتشفشانی متعلق به کوه کراکاتو در اندونزی بئده که در ساعت 10 صبحبه وقت محلی در 27 اوت 1883 به وقوع پیوست.

انسان های سنگ شده

بررسی ها نشان می دهند که آتشفشان وزوویو واقع در جنوب ایتالیا اولین آتشفشان پر خطر اروپا است. فوران این آتشفشان می تواند 8 هزار قربانی، 13هزار مجروح و خساراتی بالغ بر 24 میلیارد دلار بر جای بگذارد. آتشفشان وزوویو یکی از آتشفشان های فعال ایتالیا است که از سال 1944 تاکنون در گروه آتشفشان های نهفته قرار گرفته است. اعتقاد بر این است که این آتشفشان از 400 هزار سال قبل فعالیت خود را آغاز کرده است اما قدیمی ترین فعالیتی که از آن به اثبات رسیده است مربوط به 25 هزار سال قبل و متاخرترین آن مربوط به سال 79 پس از میلاد است. در فوران 79 پس از میلاد که منجر به بروز یک فاجعه انسانی در شهر پومپی شد، تمام شهر در زیر خاکسترهای حاصل از فوران دفن شد.

امروزه مردمان سنگ شده این شهر در منطقه باستانی پومپی نگهداری می شوند. حالت این مردم سنگ شده کاملا نشان می دهد که این افراد به دنبال سرپناهی برای نجات جان خود می گشته اند و حتی برخی از آنها برای محافظت از برخورد خاکسترها دستان خود را مانع کرده اند.

تحقیقات Willis Group Holding که با همکاری مرکز مطالعات دانشگاه فدریکوی دوم در ناپل انجام شده است، موقعیت 10 آتشفشان اروپا را با جمعیت بالای 10 هزار نفر مورد ارزیابی قرار  می دهدنتایج این بررسی ها در گزارشی با عنوان خطرات بیمه ای ناشی از فوران های آتشفشانی در اروپا  منتشر شده است.

به اعتقاد مولفان این گزارش، ارزیابی های این اسناد می تواند به عنوان یک اساس برای ایجاد مدل های مربوط به جزئیات خطرات بیمه ای نه تنها برای فوران های اروپا بلکه در تمام دنیا مورد استفاده قرار گیرد.ارزیابی خطرات بالقوه فوران های آتشفشانی در اروپ ا اثرات این فوران ها بر جمعیتهای انسانی ساکن فضاهای نزدیک

ه آتشفشان را بررسی می کند. در حقیقت این گزارش خسارات انسانی ناشی از نشست یک لایه 25 سانتیمتری از خاکستر آتشفشانی را تخمین زده است.

آتشفشان وزوویو در رتبه اول این لیست قرار گرفته است چون بیشترین میزان جمعیت را در کنار خود دارد. جمعیتی که در کرانه خلیج ناپل و در حاشیه این آتشفشان قرار دارند حدود یک میلیون و هفتصد هزار نفر است و ارزش واحدهای مسکونی گسترده در این محدوده بالغ بر 50 میلیارد یورو است. آتشفشان کامپی فلگری رتبه دوم این لیست را به خود اختصاص داده است که خسارات فوران آن می تواند به 64 میلیارد یورو برسد.  در این فهرست چهار آتشفشان فعال وزوویو، کامپی فلگری، استرومبولی، ولکانو و اتنا در پنج رتبه اول بیشترین خطر بالقوه قرار گرفته اند و پس از آن آتشفشان های سانتورینی و نیسیروس در یونان و هکلا در ایسلند قرار دارند.

آتشفشانهای مهّم کشور ایران
دماوند، بزمان، تفتان، سبلان و سهند را از جمله آتشفشانهای نیمه خاموش و مهم کشور ایران هستند. آتشفشان دماوند به دلیل نزدیکی به تهران، تفتان و بزمان به دلیل قرار گرفتن در قسمتهای جنوب شرق و جنوب غرب شهرستان پر جمعیت زاهدان و سبلان و سهند به دلیل نزدیکی آنها به مشکین شهر و تبریز پر اهمیّت هستند. از میان این پنج کوه آتشفشانی به جز سهند که در سالهای اخیر نشانه -ای از فعالیت در آن دیده نشده است سایر آتشفشانها به دلیل خروج دائمی گاز و بخار از دهانه و وجود چشمه های آب گرم "احتمال" فعالیت مجد د شان وجود دارد.

نشانه های آغاز فعّالیت آتشفشان ها
آغاز فعّا لیّت آتشفشانها معمولا"با زلزله همراه است. به همین جهت در اطراف کوه های آتشفشانی دستگاه های لرزه نگاری نصب می شود تا فعالیت های لرزه ای آنها ثبت شود. علاه بر این زمانی که آتشفشانی شروع به فعالیت می کند، ماگما از سمت پایین به سمت بخش مرکزی حرکت می کند که دراین صورت دامنه آن متورم می شود. این پدیده با چشم قابل دیدن نیست و با استفاده از دستگاهها ویژه قابل اندازه گیری است .موارد دیگری مانند دما و ترکیب چشمه های آبگرم، دما و ترکیب گازهای خروجی از دهانه آتشفشان، تغییر ارتفاع و شیب دامنه احتمال فوران مجدد آتشفشان را نشان می دهد.

فعّال شدن آتشفشان دماوند وجود دارد
قدیمی ترین فعالیت آتشفشانی دماوند از دو میلیون تا 800 هزار سال پیش رخ داده است. این آتشفشان در 600 هزار، 100هزار، 65 هزار، 25 هزار و 7 هزار سال قبل فعّا لیّت آتشفشانی داشته است. مخروط کنونی این آتشفشان در نتیجه خروج و انباشت خاکسترهای آتشفشانی و مواد مذاب در اثر فوران های انفجاری و غیر انفجاری شکل گرفته است.
معمولا فعالیت مجد د آتشفشانهای خاموش و نیمه فعال با انفجارهای شدید همراه است.فعالیت مجد د این نوع آتشفشانها به دلیل مسدود بودن مجرای عبور گاز و ماگما با انفجارهای شدید آغاز می شود. برای مثال شروع فعالیت آتشفشان "سنت هلن" در ایالات متحده در سال 1980 با کنده شدن یکباره دهانه آتشفشان و فورانهای انفجاری بسیار شدید همراه بود.
وجود چشمه های آب گرم و خروج گاز و بخار از دهانه آتشفشان دماوند نشان می دهد،آتشفشان دماوند فعال است و با توجه به هزینه هایی که فعال شدن آتشفشان "ایجاف جالاجوکول" بر ایسلند تحمیل کرد، بهتر است سرمایه گذاری در بخش پایش آتشفشان دماوند انجام شود. این سرمایه گذاری باید برای مطالعه و پایش چهار آتشفشان دیگرایران نیز صورت گیرد و در طی این سرمایه گذاریها مراکز پایش در اطراف پنج آتشفشان ایجاد شود تا رفتار آنها به طور منظم و دقیق مورد ارزیابی و بررسی قرار گیرد.
خسارات احتمالی فعال شدن آتشفشان دماوند
در صورت فعال شدن آتشفشان دماوند، احتمال خروج خاکستر و بیرون ریختن موادّ مذاب از دهانه آن وجود دارد. جهت حرکت خاکستر و غبارهای آتشفشانی و مذاب نیز بر اساس جهت باد است و از آنجا که در منطقه تهران باد از غرب به شرق می وزد مواد مذاب نیز در جهت شرق حرکت خواهد کرد.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه نوزدهم اردیبهشت 1391ساعت 19:4  توسط رقیه عبدلی  |